Buruaren indarra

Asko dira gaur egun norbere gorputzak asaldatu ahal dituzten arazo zein buruhausteak: mota askotako gaixotasunak, alergiak, infekzioak, gorputz atal ezberdinetako edozein hausturak… baina guzti horretaz aparte, badago problema ezberdin hauek non eragin negatiboak erakar ditzaketen ere. Gizakiaren buruaz ari gara, nola ez.

Aspaldi, politikari estatu batuar batek, honi buruz aipu bat idatzi zuen:

“Gizakiak ez dira patuaren gatibu, norbere buruaren gatibu baizik.”

Gai honek, nahiz eta konturatu ez, adindun askori erasaten die eta ez bakarrik erorketen alorrean, baizik eta egunerokotasuneko edozein ekintzatan ere eragina duela ikusi da.

 Gainera, segun eta guregan zein indarretan erasotu, desoreka handiak sor ditzake, depresioa bezalakoak, non borondate eta animu pila beharko diren beheraldi edota desoreka hauek gainditzeko.

Estatistikek diotenez, gehien kezkatzen edota beldurtzen dituzten aldaketak zeintzuk diren galdetzerakoan, adindun gehiengoen burutik hurrengo hauek gehiagotan entzun ziren:

• Autonomia galtzearen beldurra: norbere kabuz mugitu ahal ez izatea eta norbere egunerokotasunaz disfrutatu ezina.
• Memoria galtzearen beldurra
• Gaixotasun mingarriak izatearen beldurra
• …

Hori dela eta, zahartze prozesuaren arazo nagusia, norbere independentziaren galerarekin eta zaintzak behar izatearekin lotzea dela esan ahal da. Kontuan izan behar dugu, noski, adindun askok badituztela bere ardurapean beste pertsona batzuk: seme-alabak haien etxean, ilobak edota behar ezberdinak dituzten aita-amak zein aitaginarrebak zaintzea…

Askotan gertatu izaten da, nahiz eta beste pertsonak zaintzea, nagusiki ilobak badira, zahartze aktiboaren gidetan aurkitu ditzakegun puntu garrantzitsu bat izanda ere, agure edo atsoek jasanezinak suertatzen zaizkien kargak bilakatu izana.

Bestalde, arrisku-gaixotasunei buruz galdetzerako orduan, hurrengo esamesak entzun dira:

·        Kezka gutxi izan ohi da arrisku-gaixotasunen inguruan.

·        Minbizia bezalako arrisku-gaixotasunei arreta gehiago jarri beharko litzaieke, eta ez hainbeste mina sortu dezaketen aldi bateko gaizotasunei edota kronikoak direnei.

Datu hau garrantzitsua da adindunek gaixotasunei buruz duten informazio falta frogatzen duelako eta, horrekin batera, txertatze-tasa baxua azaldu ere egiten du. Geriatria eta Gerontologia Espainiar Elkarteak, gaur egun adindunen %60-70ak bakarrik txertatzen dela dio, eta Osasunaren Munduko Erakundeak gutxienez espainiar adindunen %75ek txertatu beharko liratekeela uste du. 

Kontu honetarako konponbidea, familiako medikuaren partetik informazioa egokitzean legoke.
 Hirugarren adinaren inguruan dauden beldurrak edota klixeak deuseztatzeko bidea luzea dela badakigu eta belaunaldi gazteekin lan egin beharreko kontuak badirela ere badakigu. Hortaz, urteak betetzearen onurak transmititzea hartu dugu helburu. Horretarako, hona hemen norbere zahartzea ospakizun arrazoi, eta ez tristura, izateko 10 zio.

1: Zahartzeak, bizitzaz gozatzen jarraitzen dugunaren froga.

Zahartzeak gaitasun fisiko batzuk galtzea eta min edota gaitz batzuei ohitu behar garela esan nahi du, baina gaixotasunak hartzeko beldurra aparte utzita, gure adina aurrera joatea, gauza bakar baten ondorio da: bizirik gaudela. Eta honako hau, gure 10 zioen lehenengo postuan egon behar dela uste dugu.

2: Zahartzeak, denbora libreaz gozatzeko aukera ematen digu.

Zahartzeak, askotan, erretretarekin loturik egon ohi da modu negatibo batean, gauzaez sentimendu batekin asaldatzen baitu norbere auto-estima. Hala ere, gure pentsaera positiboa imitatuz, zergatik ez dugu, aldaezin dugun egoera hori, beste ikuspuntu batetik begiratzen?: erretretak, edo gure ikuspuntutik esaten diogun moduan, lanaren edo mota horren ardura neke horien gabetzeak, ondo kudeatu behar dugun denbora libre baten aro berri bat irekitzen du.

Kontuz izan, denbora libre izatea ez du zertan asperraldia ekarri.

3: Zahartzea, gauza berriak ikusten jarraitzeko unea
Aurretik izan dugun denbora libre guzti hori bat-batean izatea, helburu zein erronka berrietara bideratu behar da. Gure gorputza zein gure osasuna zaindu ez ezik, zergatik ez diogu geure buruari orain arte ezagutu ez dugun edozer ere oparituko? Beste herrialdeetara bidaiatu, teknologia berriak erabiltzen ikasi… presarik gabe eta motibazioarekin, bururatutako edozein proposamen aurrera eramateko aukera izango dugu.
4: Zahartzeak, denbora-pasa berriak ezagutzeko aukera eskaintzen digu 
Agian irakurtzea beti gustatu izan zaigu, baina lana edota etxeko beharrak zirela eta ez genuen aski denbora gure nahietarako. Edo, beste adibide gisa, beti izan dugu lorezaintza edo baratzezaintza gustuko, eskulturak egitea edota koadroak margotzea… baina ez genuen ez astirik ez tokirik gure zaletasunetarako.
Hirugarren adinak gure hobbyetaz disfrutatzeko aukera berreskaintzen digu, aurretik aipatu dugun bezala, beste ardura asko desagertzen direlako. Ezin dugu ukatu gorputzeko gaitasunen galera ekidinezin hori, lehengo hamarkadetan izandako erritmo hori izatea ezinezkoa dugula baina, hala ere, mugikortasun murriztua izanda ere, burutu ditzakegun jarduera asko daude.

5: Zahartzea: esperientzia eta oroitzapenak metatzea da

Bizitza osoan zehar, momentu oro, bizi ditugun bizipenak oroitzapen bilakatzen dira eta, horregatik, barneratzen ditugun oroitzapen horiek  ahalik eta dibertigarrien, alaien eta paregabeen izatea saiatu beharko gara. Hori guztia lortuz, bizitza topera gozatu dugula konturatuko gara eta, bakarrik egunak pasatzen ikusi baino ez, harrotasunez eta gogobetetasunez  sentituko dugu gure burua.

6: Zahartzea, jakituria partekatzearen bidea

Urteak esperientzia dakarte, eta esperientziak ezagutzak eskaintzen dizkigu. Asko dira, bizitzan zehar ikasten ditugunak, eta, beraz, 70, 80 edota 90 urterekin, asko dira ere egoera ezberdinetarako egokitu ahal ditugun aholkuak.

Erlazio intergenerazionalak, gaztetasunaren freskotasuna eta zahartzaroaren esperientzia, jakituria eta ilusioa nahasteko aukera ematen digu. Gazteei adindunetatik ikasteko aukera ematen die, hauek etorkizunerako erreferentzia baitira.

7: Zahartzeak, historiaren parte bilakatzen gaitu

Ahozabal ari garela irudi liteke, baina sakon aztertuz, esan genezake aiton-amona guztiak gure historian eragin izan dute, modu batean ala bestean. Ez zuten zertan politikari edo enpresaria izan, mundu guztiak, bere keinu eta erabakiekin, parte hartzen du munduaren eraikuntzan.

Pentsatu, azkeneko 80 edota 90 urtetan, zenbat aldaketa sozial bizi izan ditu agure batek? Izan al dugun historia libururik hoberena, gure aiton-amonak dira, horretaz seguru gaude gu.

8: Zahartzea, zure etorkizun propioa sortzea da

Zahartzarora iristean (nahiz eta ezin den finkatu hirugarren adina asteko une zehatzik), gure esku dago gehiengo erretiratuen bizimodu geldoa jarraitzea ala geldotasun hori apurtzea zahartzaroa ez duela ahultasuna esan nahi errebindikatuz.

9: Zahartzeak, ardurak eta eginkizunak eskuordetzearen aukera eskaintzen du

Ez al ditugu urteak pasatzen gure eguneroko jarduerak hain nekagarriak eta estresagarriak diren ala ez diren kexaka?  Hirugarren adina, ditugun kezka, ardura, buruhauste guzti horiek burutik kentzeko une ezin hobea da. Bizitzeko momentu honetan, guk gustuko ditugun betebeharrak bakarrik bete beharko genituzke eta, beste guztiak, beste pertsonetan eskuordetu.

Hori guztia, gainera, ez du zertan lotsa edota buru-estimu mintzeko zio izan, baizik eta, gure mugak onartzea eta beste edonoren laguntza aintzat hartzea gure heldutasuna erakusten du.

10: Zahartzea, erronka berriak gainditzea da

Haurtzaroan, jolas berri bakoitzak erronka berria dakar eta energia asko eta jarraitasunarekin bakarrik lortuko genuke zailtasun berri hori gainditzea. Nerabezaroan ere, garai koloreanitz eta aldakor horretan, aldaketa asko izaten dira non ahalik eta hobeto egokitu behar garen. Gaztaroan, non lehenengo aldiz erabaki garrantzitsuak hartu behar diren eta erabaki horien ondorioak onartu.

Etapa guzti hauekin alderatuz, lasaitasunez (baina ez horregatik aspertuz) paseatzeko ordua dakar zahartzaroak. Erronka berri eta ezezagun bat dugu garai honetan, non bakarrik esfortzua eta sendotasunarekin aldaketa sozial eta pertsonaletara egokitzen lortzen duenak lortuko duen garaipena.

Bizitasuna eta jakin nahia mantenduz eta landuz, topatzen diren erronka guztiak (berdin du 9 urterekin edo 90rekin) motibazio itzelak izango dira etorkizunera begira jarraitzeko

Aurrera goaz!

Pixkanaka-pixkanaka, egunero egindako lanak eta esfortzuak lagunduta, edozein gaitasun edota egoera aurrera doa. Horrelako zeozer gertatzen ari zaie Gasteizko udalatxeari eta Sirimiriko lagunei: Gasteizen indartu dituzten adinekoen zentroen sarea gero eta handiagoa bilakatzen ari da.

Oraingoan, talde hauen bilakaera Arriaga-Lakuan ireki duten Adinekoentzako Zentro SozioKultural berrian zentratu da.



Eta, noski, Erorketak Ekiditeko Programatik, ez ginen berri horretatik urruti egon nahi! Horregatik, bertan beste txarla ziklo bat eskaintzea pentsatu dugu. Gure tailerra zentroa estreinatuko duena izango da eta Ekaineko 16, 18, 23 eta 25ean izango dira tailerraren egunak:

  

Osasun Parkeak

Konturatu al zarete zenbatetan aipatu dugun jarduera fisikoa gure sarrera guztietan zehar? Edo, zenbatetan azpimarratu dugun erorketen inguruan prebentzioaren garrantzia?

Hainbestetan egiten bada, ez da kasualitatez izango. Berdin du non irakurri zein non informazioa bilatu, beti irakaspen berdinarekin egiten baitugu topo: burua aktibo izateak eta ariketa fisikoa bidezko prebentzioak duen garrantzia itzela da.

Aisialdia dela eta, Vitoria-Gasteizen badira 15 zentro soziokulturaleko sare handi bat non adineko jendeak jarduera, kurtso, txarla…  pilo bat topatu ahal dituen, norbera bere gorputza eta burua aktibo mantentzeko. Gainera, erorketen prebentzioarekin erlazio zuzena duen sail bat badago, aurretik aipatutako programa soziomotriz programaren barneko saila: OSASUN PARKEAK.

Osasun parkeak, Gasteiz osotik banatuta dauden 7 parke (gaur egun, 2015ean) dira, non adinekoentzat egokitutako tresna ezberdinekin hornitutako guneak topatu ahal ditugun. Bertan, gorputz osoa landu eta garatzeko aukera badago.

Une honetan dauden osasun parkeak hurrengoak dira:

• Arana Osasun Parkea (Astelehenetan10:30etatik 11:30etara)

• Zaramaga Osasun Parkea (Asteartetan 10:30etatik 11:30etara)

• Abetxuko Osasun Parkea (Asteartetan 11:45etik 12:45era)

• San Kristobal Osasun Parkea (Asteazkenetan 10:30etatik 11:30etara)

• Koroatze Osasun Parkea (Ostegunetan 10:30etatik 11:30etara)

• Ariznabarra Osasun Parkea (Ostiraletan 10:30etatik 11:30etara)

• Pilar Osasun Parkea (Ostiraletan 11:45etik 12:45era)

Parke bakoitzean, aipatutako ordutegietan, badago monitore batekin lan egiterik, zeinek tresna bakoitza modu egokian erabiltzen irakatsiko duen. Horretaz aparte, parke bakoitzari dagokion zentroan edota hiriko web gunean erabilgarri izan ditzaketen erabilpen fitxak eskatzerik badago ere:

http://www.vitoria-gasteiz.org/we001/was/we001Action.do?idioma=eu&nuevaPag=&uid=u677cd827_13f8573cc7b__7ffa&aplicacion=wb021&id=&tabla=contenido



Norberak zaintzeko arrazoiak

Noizbait izan al duzue zerbaitetan hain aktibo, hain murgilduta egotea non leku guztietan ikusten duzuenaren sentsazioa?

Ba, Gasteiztik gero eta gehiagotan gertatu izan zaigu adindunen erorketen gaiaren inguruan.

Eta ez da harritzen gaituen ezer, zenbat eta gehiago irakurri, ikertu eta informazio gehiago lortu, orduan eta argiago baitugulako munduko edozein lurraldeetan eta ahalik eta jende gehienarekin lantzeko gai bat dela.

Gainera, ez gara bakarrak! Gero eta pertsona edota kolektibo gehiago gara honi buruz miatzen dugunok eta EZ ERORTZEAREN garrantziaz jendea konzientziatzen saiatzen garenok. Adibidez, Familia- eta Komunitate- Medikuntzaren Elkarte Espainiarrak:



APIRILERAKO jarduerak

Aste Santu honetan zehar izan dugun atsedenalditxo honetan, indarrak, nahiak eta gogoak berpizteko aukera izan dugu.

Hilabete honetan zehar, jarduera fisikoa egiten dugun Erorketak Ekiditeko tailerren ekuatorea gurutzatuko dugu eta, txarla zikloak direla eta, 4 zonalde ezberdinetan programatu ditugu:

• HERMANITAS DE LOS POBRES zaharren egoitzan: apirilaren 7tik 10era goizeko 11:00etan.
• SAN CRISTOBAL adinekoentzako zentro sociokulturalean: apirilaren 13 eta 15ean arratsaldeko 18:00etan.
• TXAGORRITXU adinekoentzako zentro sociokulturalean: apirilaren 14, 16, 21 eta 23an arratsaldeko 18:30etan.
• HERRANDARREN adinekoentzako zentro sociokulturalean: apirilaren 20 eta 22an arratsaldeko 18:00etan.

MARTXORAKO jarduerak

Eta gure borrokarekin aurrera! Jendea sentsibilizatzeko asmoarekin jarraituz, jarduera ezberdinez betetako hilabete honekin bueltan gara.

Simón Bolívarren zein Txagorritxun ditugun lau hilabeteko talde berriak beteta eta lanean ditugula aprobetxatuz, gure tailer teoriko-praktikoak eskaintzen hasiko gara berriro.

Hilabete honetarako, bi txarla-ziklo ditugu programaturik: bat BLAS DE OTEROko Eguneko Zentroan (Hileko astearte eta ostegunetan), bai LA HABANA Osasun Zentroan (Martxoak 4, 11, 18 eta 25, Asteazkena).

Oinez ibiltzearen onurak

Ba al zenekien egunero  bakarrik 30 minutu ibiltzeak osasuntsu eta zoriontsu izaten lagundu ahal zaituela?

Ikerketa zientifikoen kalkuluen arabera, egunero 30 minutu ibiliz, bihotzaren gaixotasunak dakartzaten hildakoen kopurua %20an murriztu liteke.

Mugimendu gutxiko pertsonek, pertsona sedentarioek, ariketa fisikoa modu erregularrean egiten dutenen aldera, bihotzekoak emateko arrisku bikoitza dutela adierazten dute ikerketa askok. Jakina da, bihotzekoa izan duten pertsonetan ere, jarduera fisikoa egiteak, hilkortasuna murrizten duela.

Hala ere, ez da erreza gure bizimodua aldatzea: gaur egun gaizki elikatzeko ohitura eta sedentario izatetik ariketa fisiko apur bat egitera pasatzea ez da erreza.

Ze ariketa mota da komenigarri?

Adostasunak badira non ariketa suabea, konstantea eta erregularra izan behar duten. Esfortzu handia eta bihotzaren taupadak izugarri igotzea suposatzen duen ariketa bat ez da batere gomendagarria.

Egunero 30 minutu ibiltzeak aukerarik hoberena da, bihotzerako bakarrik ona ez den terapia. Hipertentsibo eta diabetikoentzako ere bada onuragarria, baita norbere pisua mantendu nahi dutenentzako eta arin mantentzeko ere. Ibiltzea gure hezur-egituraren doitze lana da, artikulazio guztien mugimendua laguntzen baitu. Beraz, zure bizkarrak eta bizkarrezurrak eskertuko lizuke.   



Inoiz ez da hasteko beranduegi. Sedentarioak diren pertsonek eta erregulartasunez ariketa fisikoa egiten hasten dutenek, berehala lortzen dituzte antzerako onurak beti aktibo egon diren pertsonekin konparatuz.

Eta gogora ezazu, egunero ibiltze sinplearekin, zure oreka hobetzea lortuko duzu, eta horri esker, erortzeko arriskua nabarmen murriztea!

Hasiera berri bat

Konturatu ere ez! Jokuak eta ariketa batzuk direla medio, 2014-2015 kurtso honen erdira heldu gara. Pasaden astean, elurrarekin jolasten, eta tristura apur batekin ere, lehenengo lauhilabeteko taldeak agurtu behar izan genituen hemendik aurrera, otsailak 9, Astelehena, Simón Bolívar-eko eta CSCM Txagorritxuko aretoak beteko ditutzten 72 ikasle berriekin biltzeko.

Ongi etorri guztioi, eta lanera!!

Zure bizkarra zaindu (2)

Dagoeneko apur bat gehiago ulertu dugula bizkarraren inguruko teoria (ikus aurreko sarrera), badakigu bizkarra duen organorik garrantsitzuena bizkarrezurra dela horretan oinarritzen baita gure gorputz osoko sostengua eta gure orno-muinaren babesa.

Hurrengo argazkian ikus dezakegun moduan, bizkarrezurra orno izena duten "bloke" ezberdinez osatuta dago, eta horietako bakoitza gihar ezberdinez inguraturik eta babesturik dago.

Horregatik, gorputzeko beste edozein artikulazio edo gihar, hauek ere indartu eta landu behar ditugu. Horretarako, hezur hauek osatzen dituzten kurbetan fijatzea komeni zaigu, horrek lagunduko baikaitu bizkarrak duen alde ezberdinak ezberdintzen eta alde bakoitzeko ariketa motak egokitzen.

Nahiz eta teorian alde edota kurba asko ikus ahal ditugun, modu erraz eta ulergarri batean lantzeko, gu bi bakarrik ezberdinduko ditugu: goi-bizkarra eta behe-bizkarra.

Goi-bizkarra indartzeko, zaintzeko eta osasuntsu mantentzeko, alde hori erlaxatzeko ariketak landuko ditugu:

Goi-bizkarreko ariketekin bukatzeko, orno-zerbikalen luzaketa suabe batzuk egiten amaituko dugu:



Ondoren, behe-bizkarra landuko dugu ariketa ezberdin hauekin:



Zure bizkarra zaindu

Adina, lan mota, bakoitzak izan duen bizitza erritmoa, gure bizitzan zehar jaso behar izan ditugun pisuak, edota beste edozein kontu dela eta, jende asko bizkarreko mina pairatzen du. Egunerokotasunean, gure bizkarrak etengabe dabil lanean eta, horren ondorioz, arrunta da gainkargak edota minak sufritzea.

Berez, bizkarrak honetarako balio du:

• Gorputza tente eusteko, eta bere mugimendua ahalbidetzeko.
• Grabitate-zentroa finko mantentzen laguntzeko, geldirik zein mugitzen.
• Orno-muina hezurren bilduki baten bidez babesteko.

Bere lana egin ahal izateko eta gorputzaren pisua eusteko, bizkarra sendoa izan behar da. Hori dela eta dago bizkarra hain hezur hauskaitz eta gihar indartsuez osatuta.

Horretaz gain, mugimendua ahalbidetzeko, bizkarrezurra malgua izan behar da. Horregatik, ezin da hezur handi eta tente bakarra izan, baizik eta 33 orno bereiz, bata bestearen gainean jarrita daudelarik eta muskulu zein ligamenduen sistema baten bidez sostengatua.  

Orno-muina babesteko ere, ornoek sistema berezi bat dute: haien erdian zulo bat, non muin hori iragaiten den.

Aipu gisa: bizkarrezurra aurretik ikusita, ornoak bikain lerrokatuta daudela ikus daiteke, bertikala osatuz. Hala ere, albotik ikusita, kurba batzuk osatzen dituzte. Antolaketa horrek, bertikalki jarritako edozein karga jasateko oso sendoa izatea ahalbidetzen du, malgutasuna eskaintzen baitio.

Karga hori, oso handia bada, kurbak behin-behinerako handitu daitezke, ornoak sufrituko duten presioa leuntzeko. Hori dela eta, herrialde batzuetan tradizionala zen kargak buruan garraiatzea. Horrela, grabitate-zentroa bizkarrezurraren ardatzean mantentzen zen, bizkarraren giharrei lan handia arinduz.

Bizkarra, hortaz, lerroan eta lotuta dauden hezur txiki horietaz osatua, oso organo sentikorra da bertan lesio bat izatekotan, oso arriskutsua izan daiteke, segun eta zein altueratan sufritu izana, ezgaitu geratu gaitzake eta.

Adindunen kasuan, guri gehien interesatzen zaigun atala denez, bizkarreko mina arrazoi askorengatik izan daiteke.

Gehien sufritzen ohi direnak hauek dira:

• Bizkarrezurraren alterazio organikoa

• Artrosia
• Osteoporosia
• Estenosi espinala
• …

• Geldi egoteak sortarazten duen bizkar giharren funtzionamendu desegokia

• Gehiengoari arrazoi honengatik dute bizkarreko mina
• Hori ekiditeko geldialdi luzeak saihestea eta ariketa egokiak egitea komeni da

65 urteko adindunen %90ak bigarren aukera sufritzen dutela balioztatu da. Albiste hona da hau, giharrak edozein adinetan berreskuratu zein entrenatu daitezkeela frogatu baitute egindako ikerketak.  Agurrek ere lortu dezakete entrenamendu programa egoki baten bitartez, bakoitzaren adinera eta osasun egoerara egokituz.

Zerk areagotzen du bizkarreko mina sufritzeko arriskua hirugarren adinean?

Egoera normaletan, bizkarraren funtzionamenduan parte hartzen duten gihar talde desberdinak, abdomena eta ornoen inguruko muskulatura, postura bat mantentzeko edota mugimenduan oreka mantentzeko haien artean koordinatzen dira. Koordinazio hau etengabe aritzen diren nerbio erreflexuen esku dago. Geldialdi luzeak gaitasun hori murrizten du, zerk modu desegokian edota ezorduan aritzea sortarazten duen, kontrakturak sortzea errazten.

Honengatik guztiagatik hain entzunda daukagu “adina” dela guk daukagun arazorik handiena, bizkarreko minari buruz ari garen bitartean. Adina dela kausa, adindun asko aldaketa batzuk pairatzen dituzte:

• Masa muskularraren galera
• Bizkarrean eta abdomenean indar gutxi
• Gainkargak eta kontrakturak sufritzeko erraztasun handiagoa

• Geldialdi fisikoa gero eta luzeagoa
• Alterazio organikoa sufritzeko probabilitate gehiago

Adindunek, bizkarreko mina ekiditeko edota tratatzeko, zer ahal dute egin?

• Geldialdia ekidin eta fisikoki aktibo mantentzen. Gogora ezazu ariketa fisikoa norberen erara egokitu behar duela, eta hoberen, ibiltzea, igeri egitea, bizikleta, … bezalako ariketa aerobikoak egingo bagenitu.
• Higiene jarrera ezagutu eta betetzea.
• Bizkarraren giharrak mantentzea.

Argi izan beharko genuke etsipena ez dela gomendagarria, adindunen min gehienak ongi tratatu baitaitezke eta zenbat eta beranduago hasi, tratamendua zaildu egiten baita. Hau da, bizkarreko mina normala dela  ustea eta ez tratatzea oker bat da, hoberena ahalik eta azkarren konpontzen saiatzea baita.

URTARRILERAKO jardunaldiak

Ez dugu denbora galtzerik, eta 2014 honetan izan dugun borroka hori irabazteko gogoekin hasiko dugu 2015 urtea. Horretarako, urtarrilean bertan programatu dugu 4 saioko txarla ziklo bat IBAIONDON, hango auzokide adindun guztiek ere ikas ditzaten ez erortzeko truko guztiak. Urtarrilaren 13an, 20an eta 27an eta otsailaren 3an egongo gara (Asteartea).

Animatu zaitezte!!

Urte berri bat!

Gabonak heltzear ditugu eta Gabonekin urte honen bukaera ere. Urte bat badoa eta beste urte berri bat badator. Beste urte berri bat gure inguruaz eta gure familiaz gozatzen jarraitzeko eta beste urte bat gure osasunean eta gure gaitasun funtzionalean hobetzen jarraitzeko.

Urte berri honetarako, ZORIONTSU izan zaitezten opa dizuegu eta urte faboragarri bat ere, non piskanaka-piskanaka zuen lan fisikoaren zein psikologikoaren emaitzak hobera doazen, eta, zergatik ez? gure etsai horiek gailentzen hasten ditugun: erorketak.

Gure eskutik, dihardugun kurtso honen azken hilabetea berreskuratuko dugu urtarrilaren 12an eta hasiko gara ere (urtarrilaren hilabete osoan zehar) bigarren lauhilabeteko kurtsorako izen-emateak betetzen, otsailaren 9an ekingo baitiogu.



                       Ez ezazue zuen lekua galdu eta etorri zaitzezte apuntatzera beldurrik gabe!

Nola al gara lurretik altxatu?



Aspaldi daramagu erorketei buruz idazten, hauek nola ekidin, arriskuak murrizteko zer egin, zein alderdi daukaten garrantzia gehien edota non edo nork duen erortzeko aukera gehiago...

Baina gai hau sakonago aztertzeko, gehiago ikasteko eta honi buruz gehiago jakin dezagun, nahiz eta nire osasuna landuta izan ere, nahiz eta ikasitako arriskuak ekiditzen saiatu izan ere,  erori gaitezkeela ulertzea komeni dugu.

Kasu honetan, gure lan osoa ez dugu bertan behera utziko. Oso gai zabala dela ikasi dugu eta erortzeko milaka arrazoi ezberdin daudela ere. Horregatik, erori garenean nola jardun jakitea ere garrantzitsua dela uste dugu.

Aurreko idazkietan aipatu dugun moduan, erorketa bat pairatu izanez gero, lurrean altxatu ezinik ematen dugun denbora  oso eraginkorra izaten da. Horrek ondorio larriak ekar ditzake bai fisikoak bai psikologikoak. Alde batetik, luzaro botata egoteak presioagatik ulcerak sortarazi ditzake, deshidratazioa, nerbio krisiak, altxatzen saiatzerakoan lesio okerrak... eta beste aldetik, gure autoestiman eragin handia izaten du, erortzeko beldurra nabarmen handitzen du... eta hori guztia gure isolamendu propioak eragiten du.

Arrazoi horregatik, jarraibide moduan, pausu erraz batzuk proposatuko ditugu, lurrean botata egotekotan, nola altxa gaitezkeen jakin dezagun.

ERORTZEN BAZARA, ZER EGIN?:

• Lehenengo pausua, garrantzitsuena.

Lasaitzeko momentu bat hartu ezazu eta nola zauden hantzeman. Zure gorputza sentitu beharko duzu lesioren bat duzun ala ez jakiteko.
Minik sentituz gero, lasaitu eta mugitzen ez saiatu.
Norbait badago inguruan, zaudenean geratu eta lagutza eskatu.
Eta bakarrik bazaude, 112 telefonora deitu edota tele-alarma dispositibo bat izatekotan, erabili.

BEHIN HAU GUZTIA EGINDA, ALTXATZEA ERABAKI BADUZU, HORRELA EGIN:

• Presarik gabe buelta eman eta ahuspez jarri. "Bloke" baten antzera egiten saiatu aldi berean beso bat eta hanka bat biratuz.
  
• Besoetan lagundu eta belaunak bularrerantz mugitu, lau oinetan jarri arte.
    
• Zure ingurua behatu eta objektu finko bat hautatu. Zoaz lau hanketan besaulki edo objektu horretaraino, eta bertan eutsi altxatzeko. Gogoratu! Ez zaitez altxatzen saiatu euspen finkorik gabe, berriro eror zintezke eta.

• Bi eskuez eutsi. 
  
• Aurrera ezazu indar gehien eta konfidantza gehien ematen dizut belauna.

  
• Has zaitez altxatzen, zama mugitu duzun zangoaren gainean bermatuz, guztiz zutitu arte. Ez askatu besoak.
  
• Zutitu ondoren, eta euskarria askatu gabe, hartu atsedena ibiltzen hasi aurretik. Aulki batean bermatu bazara, gorputza biratu eta bertan eser zaitezke.

  
• Erorketa gertatu ondoren zoaz medikuarenera eta azal iezaiozu gertatutakoa, erortzearen arrazoia zein izan den jakiteko. Izan ere, zergatik erori garen ulertzeak berriro ez erortzen lagun gaitzake.
  

ABENDURAKO jarduerak

Gure asmoa lortu nahian gabiltza etengabe! EZ GARA ERORIKO!

Horregatik eta horretarako, abenduan zehar hitzaldi ziklo gehiago prestatu ditugu Gasteizeko auzo ezberdinetan.

Astean birritan, TALLER FISIKOAN jarduera fisiko ezberdinak egiten dituzten gure ZAZPI taldeetaz aparte, noski, Zaramagan zein San Martinen bilduko gara hango auzokideekin, erorketen ingurukoak ikas ditzaten.

Hilabete honetan, Zaramagan, "Amigos de San Francisco de Asis"en parrokian egongo gara azaroko 27an eta abenduko 4an eta 11n (Ostegunak) arratsaldeko 16:30etan. San Martinen, ordea, Tomas Zumarraga Dohatsuan egongo gara, hango Eguneko Arreta Zerbitzuan, abenduak 17 eta 18 (Asteazken eta Ostegun), arratsaldeko 17:30etan. 



ONDO IKUSI, EZ ERORTZEKO (II)



Erorketak direla eta edota sozialki harremanetan jartzeko orduan, ikusmena oso zentzumen garrantzitsua dela ikasi dugu aurreko sarreran. Hori dela eta, gure begiak oso ondo zaindu behar ditugu, ikusmena ahalik eta hoberen denbora luzean iraun ahal izateko.

Gorputz osoko beste atal guztiekin gertatzen den bezala, begiari indarra eta mugitzeko gaitasuna emateko arduradunek muskuluak dira.

Horren arabera, ulergarria izan zaigu gihar horiek landu behar izana. Horrek lagunduko digu zenbait patología ekiditen, adibidez: presbizia, kataratak, ikusmen nekatua, ikusmen lausoa, azkura, begi gorriak… gehiegizko esfortzuaren eraginez sortuak.

Ekidite hau lortzen da nagusiki begien giharren erlaxaziora zuzendutako ariketa batzuekin. Hona hemen horietako batzuk:

Begiaren ingurua berotzen hasiko ginateke masaje suabe baten bidez.

Beroketa. Aulkian eseri. Eskuak igurtzi ahurretan berotasuna sentitu arte. Begiak itxi itzazu eta eskuekin estali. Indarrik ez egin eta saiatu, sudurra tapatu gabe, argi izpirik sartzen ez uzten. Egin beharrekoa, iluntasun sakon bat irudikatzea da eta horretan begirada murgildu. Astiro arnasa hartu eta erlaxatu zaitez 3 minutuz inguru.

Kontzentratu garen orduan eta begiak prest ditugula, hurrengo ariketekin hasiko gara suabe-suabe:

Begien mugimendua. Begiak ezker-eskuin mugitu (burua eskuekin heldu ahal da begiak bakarrik mugitzeko). Orain goitik behera. Horren ostean, begiak mugitu borobilak eginez, alde batera eta bestera. Ariketa guztiekin 10 aldiz.

Zure aurrean duzun pareta bati begira, begiekin idatziko bazenu bezala egin, burua mugitu gabe. Zenbat eta letra handiagoak egin, hobeto.

Egokitzapena. Zonalde bat minutu batez behatu. Saiatu zaitez hor dauden gauza guztiak ikusten, ahalik eta gauza gehien. Minutu bat igaro eta gero, zonaldea aldatu eta errepikatu. 10 aldiz.

Hori egin eta gero, behatu objektu edo puntu zehatz bat minutu batez. Puntu horretan bakarrik finkatu begirada, horren inguruari arreta jarri gabe. Minutu hori eta gero, beste puntu batekin probatu. 10 aldiz.

           

Horren ostean, argia itzali minutu batez. Berriro piztu beste minutu bat. Eta horrela jarraitu 10 aldiz.

Beste ariketa bat litzateke, aldizkari bat eskuan duzula, begietatik gertu irakurtzen hasi eta poliki-poliki, besoa luzatu arte urruntzea, irakurtzeari utzi gabe. Berriro gerturatu eta horrela 20 aldiz.

Begirada finkatu urrun dagoen puntu batean. Segundo batzuk pasa eta gero, astiro-astiro, zure eta puntu horren tartean dagoen beste leku hurbil batean, berriro finkatu. Segundo batzuk pasa eta gero berriro urrutiko puntura pasa eta joan aldatzen. 20 aldiz.

Begi-keinua. Begi bat itxi eta gero bestea. Horietako bat ixterakoan, indarrean egin ezazu, eta bestea, irekitzerakoan, erlaxatzen saiatu. 10 aldaketa egin.

Kliskatzea. Begiak itxi eta ireki. Indartsu itxi itzazu eta jarraian, ahalik eta gehien ireki. 10 aldiz.

Bukatzeko, ariketa multzo hau burutu eta gero, gomendagarria da erlaxazio ariketa batzuk egitea mugimendu eta masaje sinple batzuen bitartez:

Erlaxazioa: Lepoaren errotazioa. Errotazio mugimendu hauek erlaxazio modu egokia izaten dira, askotan lepoak tentsio asko pilatzen baita. Lepoaren atzealdean ere masajetxo bat egitea asko lagundu ohi du.

Begien ingururako masaje on bat izango litzateke, atzamarrekin edota hatz-koskorrekin borobil suabeak eginez, sudurraren goiko partearen alboetan, bekainen gainean, erdialdean edota hauek bukatzen diren kanpoaldeko partean, lokietan eta hezur malarren goiko aldean masajeatzea. Aurpegiko gihar tentsioa baretzeko balio du horrek eta praktika baliagarriak izaten dira begiak erlaxatzeko luzaro irakurtzen edo begiak esfortzatzen egotekotan.

*GOMENDIOAK:
-  Ur hotza. Egunean zenbait alditan begiak ur hotzez garbitzea gomendagarria da, horrela horien odol zirkulazioa pizteko.

-  Erlaxazio ariketa hauek saioaren hasieran eta bukaeran egitea gomendagarria da.

-   Ondoezik, minik edota zorabiorik sumatzekotan saioa bete bitartean, ekiteari utzi eta atsedena hartu beharko litzateke.

ENTZUN ETA IKUSI, EZ ERORTZEKO

Ikusmen eta entzumen galerak adindunen bizitzarako oso arazo garrantzitsuak izaten dira, bai erorketen inguruan bai bizitza sozialean, inguruarekin nahiz besteekin duten erlazioa baldintzatzen baitute.

Sarrera honetan, zentzumen garrantzitsuenetariko bi hauetatik adindunek pairatzen dituzten patologia ohikoenak ikusiko ditugu.   

Ikusmena:

Adineko pertsonen osasunaren gomendio gidetan, gutxienez urtero ikusmenaren azterketa bat egitea aholkatzen da, itsumen arriskuren bat izanez gero ahalik eta lasterren hautemateko.

Arazorik ohikoenak hauek izaten dira:

• Presbizia (ikusmen nekatua). Begiaren zahartzearen eta kristalinoaren elastikotasunaren galeraren eraginez, ia ekidinezina izaten da.

• Kataratak. Kristalinoa etengabe ari da gardentasuna galtzen. Patología honen hasieran, itsualdi sentsazioa, kontrasteetan sentsibilitate gutxiago izatea edota erliebea ezberdintzeko zailtasuna bezalako sintomak sentitu ahal dira.

Síntoma hauek jasan edo pairatutako sentsazioa izanez gero, medikura joatea da erabaki egokiena. Kasu hauetan, jarraibide bakarra tratamendu kirurgikoa izaten baita.

• Glaucoma. Humore urtsuaren drainatzearen falta dela eta, presio intraokularraren areagotzea da. Horrek, nerbio optikoan sortzen ditu lesioak. Garaiz zuzendu ezean, itsumena sor ditzake. Patologia honen sintomak euliak egan egiten edota distiratzen, alboetan ezin ikustea, mina begietan, ikusmen lausoa… izaten dira.

Begien presioa urtero edo bi urtero aztertzea da gomendagarria, itzulezina bilakatu ahal baita. Horretarako tratamendua, normalean tratamendu medikoa izaten da.

Entzumena:

65 eta 75 urte dituzten adindunen artean %25a inguru, baita 75 urte gorako %50a inguru ere, presbiakusia pairatzen dute. Hau da, belarriaren zahartze prozesuaren eraginez, gure bizitza soziala kaltetu ahal duen entzumenaren galera minimoa da. Konponbiderik garaiz topatu ezean, sozialki isolatzeko arriskua bilakatu daiteke.

Mota honen galeraren bat somatu bezain laster, espezialistarenera joatea gomendatzen da (otorrinolaringologoa), honek arazoaren azterketa eta balorazioa egingo baitu. Horrela, nondik datorren jakinda, tratamendu egoki bat gomendatuko digu. Ez genuke izan behar inolako lotsarik ez konplexurik, izan ere, zenbat eta beranduago konpontzen saiatu, orduan eta denbora gehiago galduko baitugu gure ingurumenaz gozatzen.

Teoria honekin guztiarekin, informazio honetaz jabetu ondoren, erreflexionatzeko ordua heldu da. Ikusmenaren eta entzumenaren patologia arruntenak ezagutu ditugu, eta medikuarenera joan beharko garela ahalik eta lasterren zahartze prozesu horri etena garaiz jarri ahal izateko ikasi dugu. Baina, hala ere, ez gara utopikoak izan behar, hondatze minimoa izanda ere beti izango baitugu zerbait: gutxiago ikusi edota entzun egingo dugu.

Hori dela eta, gure segurtasuna areagotuko duten ohitura onuragarri batzuk hartzea komeni da, gure erortzeko arriskuak murriztuko dituzten ohiturak. Beti gogorarazten ari diguten ohituretaz ari gara, gidatzeko orduan, edozein jarduera burutzeko orduan, egunerokotasunean… gure zentzumen guztiak erne izan beharko genituzke denbora guztian. Eta gure kasuan, ikusmena eta entzumena, are gehiago.

Oso garrantzitsua da, gure adina aurrera joan ahala, gaitasunak galdu zein ez, aurrera joan baino lehen, nondik goazen, non zapalduko dugun, zer oztopo dugun gure bidean, eta abarreko kontuetan arreta jartzea.

Gure bidean, arreta jartzearekin bakarrik, erortzeko arriskua neurri handi batean murriztuko dugu.